आजच्या चक्रव्यूहात अभिमन्यू

चक्रव्यूह आजही आहे.

फक्त तो रणांगणावर रचला जात नाही;

तो नोकरीत, समाजरचनेत, राजकारणात, शिक्षणात आणि माणसाच्या मनात रचला जातो.

आजचा अभिमन्यू तलवार घेऊन उभा नसतो.

तो फाइल्स हातात घेऊन उभा असतो.

तो मोबाईलसमोर बसलेला असतो.

तो निर्णयांच्या कड्यावर उभा असतो—

जिथे प्रत्येक चुकीचा निर्णय त्याला सुरक्षित ठेवू शकतो,

आणि प्रत्येक योग्य निर्णय त्याला एकटं पाडू शकतो.

आजच्या चक्रव्यूहाचं वैशिष्ट्य वेगळं आहे.

इथे आत शिरणं सोपं आहे,

पण सत्य राखून बाहेर पडणं जवळजवळ अशक्य आहे.

शिक्षणाचं चक्रव्यूह सांगतं—

गुण मिळव, विचार नको.

नोकरीचं चक्रव्यूह सांगतं—

आज्ञा पाळ, प्रश्न नको.

राजकारणाचं चक्रव्यूह सांगतं—

बहुमत मिळव, मूल्य नको.

समाजाचं चक्रव्यूह सांगतं—

लोकांना आवडेल तेच कर, योग्य काय ते नको.

आजचा अभिमन्यू हे सगळं ऐकतो.

त्याला माहीत असतं—

इथे सत्य निवडलं तर नुकसान होईल,

इथे प्रामाणिकपणा ठेवला तर संधी कमी होतील,

इथे मूल्य जपली तर गती मंदावेल.

तरीही तो विचारतो—

मी आत जाणार की नाही?

महाभारतात अभिमन्यूला माहीत होतं की चक्रव्यूहातून बाहेर पडता येणार नाही.

आजच्या अभिमन्यूला माहीत असतं—

बाहेर पडलो तरी आतल्यासारखा राहता येणार नाही.

त्याचं युद्ध देहाशी नाही;

त्याचं युद्ध सिस्टमशी आहे.

आणि ही सिस्टम कोण्या एकाची नसते—

ती आपलीच असते.

आजचा अभिमन्यू मरतो का?

हो.

तो दररोज मरतो.

कधी तो नोकरी गमावतो,

कधी बदली होते,

कधी बदनामी होते,

कधी एकाकीपणा येतो,

कधी स्वतःचाच आवाज दबून जातो.

पण त्याचा मृत्यू वर्तमानपत्रात छापून येत नाही.

त्याच्या अंत्ययात्रेला गर्दी नसते.

तरीही तो जीवनहवन करतो.

आज कृष्ण रथ हाकत नाही.

तो अंतःकरणात उभा असतो.

आणि धर्मराज सभा घेत नाही.

तो विवेकाच्या शांत आवाजात बोलतो.

अभिमन्यूला आजही कोणी सांगत नाही—

जा.

आणि कोणी थांबवतही नाही.

तो स्वतःलाच आज्ञा देतो.

आणि जेव्हा तो मूल्यांसाठी किंमत मोजतो,

तेव्हा कदाचित कुणालाच कळत नाही—

पण त्या क्षणी

आजही, कुठेतरी,

भगवंताचे डोळे पाणावलेले असतात.