म्हातारपण आणि निजधामाची ओढ
संध्याकाळी आयुष्याचं आरसं
म्हातारपण म्हणजे शरीर झिजण्याची वेळ नव्हे — तर आत्मा स्वतःकडे पाहू लागण्याची वेळ आहे.
सकाळचा तेजोमय सूर्य जसजसा पश्चिमेकडे झुकतो, तसतसं त्याचं तेज मृदू होतं, पण हरवत नाही.
तसंच माणसाचंही होतं — शरीर थकून जातं, पण आत्मा जागा असेल तर जीवनाची संध्या सोन्यासारखी होते.
पण इथेच एक भीती जन्म घेते —
“आता माझी जगाला गरज नाही!”
हीच म्हातारपणाची खरी भीती आहे.
शरीर नव्हे, अस्तित्वाची भीती
शरीर गलितगात्र होणारच आहे. दात पडणार, हात थरथरणार — ही तर निसर्गाची रीती.
पण माणसाच्या अंतःकरणात सर्वात मोठी भीती असते —
“माझ्याशिवाय काही थांबणार नाही” ही कल्पना संपण्याची.
मुलं नोकरी, व्यवसायात स्थिर झालेली असतात. संसाराचं जहाज पुढे निघालेलं असतं.
आणि मागे उरतो तो एकच प्रवासी — जो स्वतःचं महत्त्व हरवू लागतो.
म्हाताऱ्यानेच ती पेढी उभी केलेली असते, पण मुलांच्या मनात विचार येतो —
“आता याची गरज काय?”
आणि तोच विचार म्हाताऱ्याच्या मनात आला, तर तो स्वतःलाच विचारतो —
“खरंच, माझ्याशिवाय काही अडणार आहे का?”
ही स्वीकृती आली की भीती नाहीशी होते.
भगवंतासाठी उरलेलं आयुष्य
ज्याला समज आली आहे, तो म्हणतो —
“आता संसाराचं कर्तव्य पूर्ण झालं, आता मी भगवंतासाठी जगतो.”
त्याला जाणवतं की, आता जगाला माझी गरज नसली तरी
भगवंताला माझी गरज आहे.
ही जाणिव मनाला शांत करते, आणि भक्तीत नवा प्रकाश येतो.
अशा अवस्थेला अनासक्ती म्हणतात.
अनासक्ती म्हणजे संसाराचा तिरस्कार नव्हे;
तर भगवंताशी नातं इतकं घट्ट होणं की इतर सर्व बंध शिथिल वाटू लागतात.
जशी नाटकाची ओढ असेल तर पाठशाळा विसरते,
तसंच भगवंताची आसक्ती वाढली की संसाराची ओढ सुटते.
ही आसक्ती माणसाला त्रास देत नाही — उलट त्याला अमोल शांततेचा अनुभव देते.
संध्याकाळी परतीचा मार्ग
संध्याकाळ झाली की पक्षी घरट्याकडे परततात,
किडेही आपल्या बिळात शिरतात.
पण माणूस — या जगाचा सर्वश्रेष्ठ प्राणी —
आपल्या निजधामाकडे वळायला विसरतो.
त्याला भगवंताचं घर “आपलं” वाटेनासं होतं.
वर्डस्वर्थ इटलीत बसूनही इंग्लंडच्या वसंताची आठवण काढतो —
“To be in England, now that April’s there.”
कारण इंग्लंड ही त्याची मातृभूमी होती.
तसंच, ज्याला निजधाम मातृभूमी वाटू लागते,
त्याच्यासाठी म्हातारपण म्हणजे भीती नव्हे — ती परतीची ओढ आहे.
परतीचं सोनं
जीवनाची संध्या म्हणजे शेवट नव्हे — ती परतीचा मार्ग आहे.
दिवसभराच्या श्रमांनंतर घरी जाण्याची ओढ जशी असते,
तशीच आत्म्याला भगवंताच्या सान्निध्याची ओढ असते.
ज्याने ती ओढ ओळखली, त्याचं म्हातारपण भक्तीच्या सुवर्णप्रकाशात न्हाऊन निघतं.
चिंतनकविता : “संध्याकाळी परतीचा मार्ग”
दिवस झिजला, मन थकून गेलं,
पण आत एक शांती दाटली —
जशी पक्ष्यांच्या पंखांवर
मावळत्या किरणांची सोनेरी झळाळी.
आता परतीचा मार्ग दिसतो,
निजधामाची ओसरी उजळलेली.
देवा, आयुष्य संपत असलं तरी,
तुझ्या आठवणीत माझं मन नव्यानं फुलतंय...
Comments
Post a Comment