हसण्यासाठी जन्मलेलो आपण

प्रस्तावना

जीवनात अनेक वेळा आपण दु:ख, हरवलेपण, किंवा भीती यांत अडकतो. विशेषतः मृत्यूचा विचार मनात आला की अस्वस्थता निर्माण होते. पण जर आपण जीवनाकडे ‘आईच्या प्रेमाच्या दृष्टिकोनातून’ पाहिलं, तर भीती वितळते आणि श्रद्धा उजळते. आईसारखंच भगवंतही आपल्या प्रत्येक पावलाची वाट पाहत असतो. तो आपल्याकडून केवळ भक्तिभाव, प्रेम, आणि आपल्या कर्तव्याचं प्रामाणिक पालन एवढंच अपेक्षित ठेवतो.

आई म्हणजे प्रेमाचं मूर्त रूप. आपण तिचं एखादं काम केलं, एखादं वचन पाळलं, तर ती आपली वाट पाहत उभी राहते. अशा त्या आईसारखीच ही जगदंबा आहे — आपण तिचं कार्य केलं, तिच्या इच्छेनुसार जीवन जगलो, तर ती सुद्धा आपल्या परतीच्या पावलांची आतुरतेने वाट पाहते.

जगदंबेने आपल्याला कीर्ती दिली, वैभव दिलं, योग्यता दिली — तर तिच्याकडून आपल्या कडूनही काही अपेक्षा असतीलच की नाही? तिच्या कार्याचा आपण अंश जरी केला, तरी ती प्रसन्न होते.

जसं एखाद्या नवसासायासाने जन्माला आलेल्या एकुलत्या एका मुलाला शाळेत पाठवलं की आई दुपारी चारच्या आधीच गॅलरीत येऊन उभी राहते — “आला काय?” या आशेने प्रत्येक आवाजाकडे पाहते. तसंच, आपली जगदंबा सुद्धा आपल्या परतीच्या पावलांची आतुरतेने वाट पाहत असते.

मग अशा वेळी रडायचं कारण काय?

असं जीवन जगा की जगदंबा तुमची वाट पाहील. मृत्यूची भीती मनातून काढून टाका. ज्याने आपलं जीवन चालवलं आहे तोच मृत्यूनंतरही आपल्या सोबत आहे, यावर दृढ विश्वास ठेवा. आणि भगवंताच्या अंतःकरणात भेद नाही हेही समजून घ्या.

या दोन गोष्टी जो मनुष्य समजतो, त्याच्यासाठी याच जीवनात स्वर्ग आहे. त्याच्यासाठी ब्रह्मलोक इथेच अवतरतो. आणि हे जर कोणाला समजलं नाही, तर कुणी त्याला गफलतीने ब्रह्मलोकात नेलंच तरी, तो तिथेही मृत्युलोक उभा करील.

पण जो प्रत्येक पाऊल शुभ ठेवतो — तो मृत्युलोकालाच स्वर्गलोक बनवतो.

अद्य शंकराचार्यांसारख्या महान विभूतिमुळे या जगात जगण्यासारखं वाटतं. जीवनाला अर्थ आहे, असं जाणवतं. आणि ज्यांना हा भव्य विचार उमजत नाही, ते जिवंत असूनही मुडद्यासारखे असतात.

भगवंताला असं जीवन नको आहे. तो सांगतो —

 “बाळा, रडतोस कशाला?”

तुकाराम महाराजांच्या घरी खायची भ्रांत होती, पण त्यांच्या अंतःकरणात आनंद होता. कदाचित त्यांच्या पत्नीने त्यांच्या लहान लेकराला झोपवताना असं अंगाईगीत गायले असेल —

 “रडू नको रे चिमण्या बाळा,

हसण्यासाठी जन्म आपूला.”

हीच ओळ जीवनाचं सार सांगते.

ज्याच्या कानावर लहानपणीच असं गीत पडलं असेल,

त्याला जगात काहीच रडवू शकत नाही.

तो मृत्युंजय होतो.

उपसंहार

जीवन हे रडण्यासाठी नाही, अनुभवण्यासाठी आहे;

भीतीसाठी नाही, श्रद्धेसाठी आहे;

मृत्यूला घाबरण्यासाठी नाही, त्याला समजून घेण्यासाठी आहे.

जगदंबा आपल्या प्रत्येकासाठी गॅलरीत उभी आहे —

आपल्या पावलांचे आवाज ऐकण्याच्या प्रतीक्षेत.

आपण परतताना तिला सांगावं —

“आई, मी तुझं काम केलं.

आता मी आलो.”