विप्र कोण?

    

विप्र कोण? ज्याला विशेष प्रकारचा outlook  - दृष्टिकोन लाभलेला आहे तो विप्र. असे वीप्र ज्या घरी येत नाहीत, वैदिक वाङ्मयाच्या भंडाराची गर्जना ज्या ठिकाणी नाही ते स्मशानच आहे. वेद म्हणजे ज्ञानाचे भंडार आहे. त्यात ऋग्वेद, शुक्ल यजुर्वेद, अथर्ववेद, सामवेद आहे. त्यात ब्राह्मण ग्रंथ आहेत, आरण्यक ग्रंथ आहेत. वेद हे फार मोठे वाङमय आहे. कदाचित ते भगवंतांनी निर्माण केले नसेलही; तरी पण इतके सुंदर विचार ज्यांनी लिहिले आहेत त्यांनी स्वतःची नावे सुद्धा लिहिलेली नाहीत. तर त्यांना Divine touch दैवी स्पर्श असेल की नसेल? आपण एक ओळ लिहिली तरी त्यावर स्वतःचे नाव लिहितो आणि हे माझे original thinking मौलीक विचार आहेत असे सांगतो. जगात Original मूळ फक्त भगवान आहे. त्यामुळे Original thinking तोच केवळ करू शकतो. तुम्ही आम्ही फक्त त्याचे interpreter भाषाकार! जगातले शंकरराव, गणपतराव मर्यादित दृष्टीचे असल्याने म्हणतात, 'वा! वा! शास्त्रीजी तुमचे हे Original thinking आहे. आणि मलाही वाटते की मी काहीतरी Original thinking मांडतो आहे. जगात जे काही ज्ञान आहे ते interpretation आहे. फक्त भगवत् शक्ती तेवढी करू शकते. अशा प्रकारे वेद हे महत्त्वाचे ग्रंथ आहेत, परंतु आज कोणत्या घरात वेदशास्त्राचा आवाज ऐकू येत नाही .

वैदिक सिद्धांत जीवनात उतरवण्याचा प्रयत्न करतो तो श्रोत्रीय आहे. अशा 'श्रोत्रीय ब्राह्मणाचा अपराध केला तर ज्ञानाची उत्पत्ती होत नाही.' काही लोक उपनिषद् ऐकायला जातात, पण त्यांना 'जर जुगार प्रिय असेल तर त्यांना ज्ञान होत नाही.' त्याच प्रकारे 'सतत नृत्य गीतांचा शोक असेल, त्याचीच मोहिनी असेल तरी ज्ञान होत नाही. 

    

'अपशब्द वापरणाऱ्याला ही ज्ञान होत नाही.' काही लोकांना अपशब्दांचा प्रयोग करण्याची सवयच असते. अपशब्द म्हणजे शिवी नव्हे. तर अयोग्य शब्द! दूर्वृत्त व्यक्तीचे पोषण होत असेल तर ज्ञान होत नाही. त्याचप्रमाणे जी व्यक्ती स्वतः दूर्वृत्त असेल तिलाही ज्ञान नाही होत. जो परस्री कडे पाहत असेल त्याला ज्ञान होत नाही. तर काय डोळे बंद ठेवूनच फिरायचे? तसे नाही, परंतु माणूस परस्री कडे बघताना मनात असा विचार करतो की स्वस्त्री होईल का? अशा दृष्टीने परस्रीकडे पाहणाऱ्याला ज्ञान होत नाही. ज्यात गुरुचे अनिष्ट घडत असेल असे आचरण करणाऱ्याला सुद्धा ज्ञान होत नाही.

विप्र कोण?

विप्र म्हणजे ज्याला "विशेष दृष्टिकोन" लाभलेला आहे, असा व्यक्ती. वैदिक परंपरेनुसार, विप्र हा केवळ एक वर्ण नसून ज्ञान, शुद्धता आणि वैदिक शिक्षणाचा प्रतिक आहे. ज्या ठिकाणी विप्रांची उपस्थिती नसते किंवा वैदिक विचारांची गाज नसते, ते ठिकाण मृतवत (स्मशानासारखे) मानले जाते.

वेदांचे महत्त्व

वेद म्हणजे ज्ञानाचे विशाल भांडार. यामध्ये चार प्रमुख वेद आहेत:

1. ऋग्वेद

2. शुक्ल यजुर्वेद

3. सामवेद

4. अथर्ववेद

या वेदांमध्ये ब्राह्मण, आरण्यक आणि उपनिषदांसारखे ग्रंथ आहेत. हे वाङ्मय इतके विशाल आणि गूढ आहे की त्याच्या निर्मात्यांनी स्वतःची नावेही लिहिली नाहीत. यामुळे त्याला "दैवी स्पर्श" (Divine touch) असल्याचे मानले जाते.

ज्ञान आणि त्याचे स्वरूप

जगातील सर्व ज्ञान हे भगवंताचे स्वरूप आहे. मानव फक्त त्या ज्ञानाचा व्याख्याता (Interpreter) होऊ शकतो. आपण जो विचार मौलिक (Original) मानतो, तो देखील भगवंताच्या आध्यात्मिक शक्तीचा प्रतिबिंब आहे. त्यामुळे वेद आणि वैदिक ग्रंथ हे मानवाच्या दृष्टीने सर्वोच्च ज्ञानाचे स्रोत आहेत.

विप्राचा दृष्टिकोन आणि जीवनशैली

वेदशास्त्राचा अभ्यास करणाऱ्या व्यक्तीने श्रोत्रीय म्हणजे वैदिक तत्त्वांचा आचरण करणारा असले पाहिजे. अशा व्यक्तीच्या जीवनात काही गोष्टींना स्थान नसते:

1. जुगार आणि व्यसनप्रियता.

2. सतत गाणी व नृत्य यांमध्ये व्यस्त राहणे.

3. अपशब्दांचा (अयोग्य शब्दांचा) वापर.

4. दूर्वृत्त व्यक्तींचे पोषण किंवा अशा वर्तनात स्वतः सहभागी होणे.

5. परस्त्रीकडे दूषित दृष्टिकोनातून पाहणे

6. गुरूंविषयी अनादर किंवा त्यांच्या विरोधात वर्तन.

ज्ञानप्राप्तीसाठी शुद्धता आवश्यक

ज्ञान हे केवळ शुद्ध मन, शुद्ध आचरण आणि वैदिक तत्त्वांचे पालन करणाऱ्यांनाच प्राप्त होते. विप्र हा वैदिक ज्ञानाचा वाहक असून, त्याच्या जीवनाचा उद्देश समाजात वैदिक मूल्यांचा प्रसार करणे हा असतो.

विप्र म्हणजेच एक विशिष्ट जीवनशैली, विचारशैली आणि नैतिकतेचे प्रतीक!