चारित्र्य आणि निर्भयता

     

   

चारित्र्य म्हणजे समग्र जीवन समजून घेणे, जो स्वतःला चारित्र्यवान मानत असेल त्याने चारित्र्याचा खरा अर्थ समजून घेतला पाहिजे. चारित्र्याच्या वृक्षाने जीवनाला शोभा प्राप्त होते. या चारित्र्यवृक्षाची फुले कोणती? ज्या फुलांनी चारित्र्य शोभते ती फुले म्हणजे विश्वास. आपल्यावर लोकांचा विश्वास असला पाहिजे ही सर्वात पहिली गोष्ट आणि लोकांवर आपला विश्वास असला पाहिजे ही दुसरी गोष्ट. आणि त्याचप्रमाणे देवाचा आपल्यावर विश्वास असला पाहिजे ही तिसरी गोष्ट तर प्रभूवर आपला विश्वास असला पाहिजे ही चौथी गोष्ट. ही सगळी फुले असतील तर चारित्र्य वृक्ष फुलला आहे असे म्हणता येईल.

     

चारित्र्याद्वारे निर्भयता आली पाहिजे. जीवनात चारित्र्य आले की निर्भयता येते.

    

हरिश्चंद्रने सत्यासाठी सत्तेचा त्याग केला. शिबीराजाने कबुतराच्या बदल्यात आपल्या शरीरातले मांस काढून दिले. दधिची ऋषींनी आपली हाडे दिली. हे सगळे काय समजावतात! माझे जीवन हे असे असे आहे. याला म्हणतात चारित्र्य. रामाचे सत्यपालन, कृष्णाचा कर्मयोग या गोष्टीतून जीवनात काही निष्ठा उभी राहते. असे भव्य व दिव्य जीवन बनवले तर त्याचे प्रतिबिंब परिणाम मनावर होईल. मनब्रह्माची उपासना करायची असेल तर जीवन कसे बनवावे लागेल. ते पितृपूजन होईल. पितृपूजा, प्रभूपूजा आणि आत्मपूजा या तीन पूजानी चारित्र्य निर्मिती होते. अशा जीवनाचा मनावर इष्ट परिणाम होतो.

चारित्र्य आणि निर्भयता

चारित्र्य म्हणजे जीवनाचा गाभा. चारित्र्य हे केवळ बाह्य वर्तन नसून ते संपूर्ण जीवनाची समज, निष्ठा आणि विश्वास यांचा संगम आहे. जो स्वतःला चारित्र्यवान समजतो, त्याने चारित्र्याचा खरा अर्थ समजून घेतला पाहिजे. चारित्र्य म्हणजे जीवनाला एका प्रकारची शान आणि दृढता देणारा गुण.

चारित्र्य हे एका वृक्षाप्रमाणे असते. त्या वृक्षाची शोभा त्याच्या फुलांनी म्हणजेच विश्वासाने होते. हा विश्वास चार प्रकारचा असतो:

1. लोकांचा आपल्यावर विश्वास

2. आपला लोकांवर विश्वास

3. देवाचा आपल्यावर विश्वास

4. आपला देवावर विश्वास

जेव्हा या चार विश्वासांनी चारित्र्य वृक्ष फुलतो, तेव्हा त्याचे खरे सौंदर्य दिसून येते.

चारित्र्य आणि निर्भयता

चारित्र्य असेल तर जीवनात निर्भयता येते. जेव्हा आपले जीवन निष्ठावंत, सत्यप्रिय आणि योग्य मार्गावर असेल, तेव्हा आपल्याला कोणत्याही प्रकारच्या भीतीने घेरू शकत नाही.

उदा.

राजा हरिश्चंद्राने सत्यासाठी आपली सत्ता आणि सुखांचा त्याग केला.

राजा शिबीने कबुतराचे प्राण वाचवण्यासाठी स्वतःच्या शरीराचे मांस कापून दिले.

दधीची ऋषींनी देवांसाठी आपली हाडे अर्पण केली.

या सगळ्या उदाहरणांतून स्पष्ट होते की सत्य आणि निष्ठेचा आधार घेतले तर जीवन निर्भय होऊ शकते.

चारित्र्य निर्मितीसाठी तीन उपासना

चारित्र्य निर्माण करण्यासाठी तीन प्रकारच्या उपासना महत्त्वाच्या आहेत:

1. पितृपूजा - आपल्या पूर्वजांच्या शिकवणुकींचा आदर आणि पालन.

2. प्रभूपूजा - ईश्वरावरील श्रद्धा आणि विश्वास.

3. आत्मपूजा - आत्म्याचा सन्मान आणि स्वतःच्या विचारांशी प्रामाणिकपणा.

जेव्हा ही तिन्ही पूजाआचरणात येतात, तेव्हा चारित्र्याची पायाभरणी होते आणि मन निर्भय, शांत व स्थिर होते