संतप्त
सामान्य रित्या माणसाला वाटते की त्याने या जगात मी काही चांगलं केले नाही आणि पाप केले? माझी सत्कृत्ये झाली नाहीत आणि कित्येक पापे झाली आहेत, हा विचार माणसाला संतप्त करतो. शक्ती असूनही मी सत्कर्म केली नाहीत आणि केली असतील तर ते किती केली असतील? असा विचार केव्हा संतप्त करतो? मृत्यूसमयी म्हणजे अगदी शेवटचा श्वास घ्यायचा राहिलेला असेल तेव्हा का? नाही. सर्वसामान्य रित्या, जेव्हा माणसाला वाटू लागते की या जगातून मला एक दिवस जायचं आहे, या जगात मी आलो, मला शक्ती सुद्धा मिळाली आणि या शक्तीचा मला हिशोब द्यायचा आहे. शक्तीचा हिशेब विचारणारी कुणीतरी एक शक्ती आहे आणि ती शक्ती जेव्हा विचारेल तेव्हा माझ्याकडे काही सांगण्यासारखे आहे का? अशी जाणीव जर पस्तिसाव्या वर्षी झाली तर माणूस तेव्हाही संतप्त होतो.
मनात विचार येतो की, मी माधवाची आराधना केली नाही; पुष्पादीकांनी भगवान चंद्रचुडाची अर्थात शंकराची पूजा सुद्धा मी केली नाही. भगवान शिव किंवा भगवान विष्णूचे काम मी कधी केले नाही. स्वतःचे कल्याण व्हावे असेही काही केले नाही. दुसऱ्याचे धन आपल्याला कसे मिळेल याच्या प्रयत्नातच माझे सगळे जीवन गेले. आता अंतकाळ जवळ आला आहे. यमराज विचारेल तेव्हा मी काय उत्तर देणार? हा विचार संतप्त करतो, दुःखी करतो, ताप देतो, विषमता निर्माण करतो.
ज्याला परमेश्वराच्या सानिंध्याची खात्री पटली आहे अशा महापुरुषाला या गोष्टी संपर्क करत नाहीत. अशी विषण्णता ज्याला वाटत नाही तोच खरा समजदार ज्ञानी आहे. जीव शरीरधारी झाला की कर्म करणे ही आलीच. धर्माने शक्ती निर्माण होणार. ही शक्ती जे लोक आत्मा बलवान करण्यासाठी, आत्म्याच्या विकासासाठी किंवा आत्म्याला प्रसन्न करण्यासाठी वापरतात त्यांना कर्मे न पति - संतप्त करत नाहीत. अशा लोकांना कसलेही भय वाटत नाही. शेवटी म्हटले आहे इत्युपनिषत्. असे सांगून दाखवून दिले आहे. की ते आमचे पक्के मत आहे. उपनिषद फार कमी वेळा असे सांगते, वाटेल त्या व्यक्तीचे हे वाक्य नाही. या शब्दामागे ज्ञानपूर्ण निष्ठा आहे आणि ज्ञान पूर्ण निष्ठेच्या मागे एक शक्ति आहे.
प्रस्तुत केलेल्या मजकुरात जीवनातील आत्मचिंतन, कर्म, आणि अध्यात्म यांचे महत्त्व ठळकपणे मांडले आहे.
समजदार ज्ञानी कोण?
समजदार ज्ञानी तोच असतो जो:
1. आत्मपरिक्षण करतो: स्वतःच्या जीवनाचा हिशोब ठेवतो, आपली कर्तव्ये, चुकलेले कर्म, आणि सत्कृत्यांचे आत्मपरीक्षण करतो.
2. ईश्वरस्मरणात तल्लीन असतो: परमेश्वराच्या सान्निध्याची अनुभूती घेतो, त्याच्या आराधनेत समाधान शोधतो.
3. शांत चित्ताने कर्म करतो: आत्म्याच्या कल्याणासाठी व विकासासाठी काम करतो; परोपकार, धर्म व सत्याच्या मार्गाने चालतो.
4. भयमुक्त असतो: त्याला मरणाची, हिशोबाची किंवा यमराजाच्या प्रश्नांची भीती वाटत नाही, कारण त्याच्या कर्मात पारदर्शकता व प्रामाणिकपणा असतो.
5. विषण्णतेवर मात करतो: जी व्यक्ती आत्मा, परमात्मा, आणि जीवन यांतील संबंध समजून घेते, तिला अंतकाळाची चिंता सतावत नाही.
कर्म व आत्म्याचा विकास:
शरीरधारी जीवाला कर्म हे अपरिहार्य आहे. धर्मानुसार कर्म करताना आत्म्याचा विकास होतो.
शक्तीचा उपयोग जर आत्मा बलवान करण्यासाठी केला, तर ती शक्तीच व्यक्तीला ज्ञानी व संतुलित बनवते.
अंतकाळाची चिंता:
जेव्हा माणूस मृत्यूसमीप पोहोचतो, तेव्हा त्याच्या मनात सत्कर्म व पापकर्म यांचा विचार उफाळतो.
परंतु, ज्याला परमेश्वरावर पूर्ण विश्वास आहे आणि जो धर्म व सत्य मार्गाने चालतो, तो या विचारांनी संतप्त होत नाही.
उपनिषदांचे सार:
उपनिषदांचे वचन म्हणजे ज्ञान, श्रद्धा, आणि आध्यात्मिक शक्ती यांचे प्रतीक आहे.
"इत्युपनिषद्" हे वाक्य आपल्या विचारांना दृढ करत, ज्ञानमय निष्ठेचा महत्त्वपूर्ण संदेश देते.
तत्त्वज्ञानाचा अर्थ:
सारांशतः, ज्ञानी तोच आहे जो स्वतःचे परिक्षण करत जीवनाचे अंतिम सत्य समजतो आणि त्यानुसार कर्म करतो, कारण त्याला माहित आहे की अंतिम सत्य हे ईश्वराशी एकरूप होण्यात आहे.
Comments
Post a Comment