बुद्धीचा आणि मनाचा सराव यांच्यातील साम्य


 बुद्धीला ट्रेनिंग 
   
बुद्धीने आचारसंहिता, जीवनसंहिता नक्की केली पाहिजे त्याप्रमाणे बुद्धी वागली नाही तर भगवंत ती बुद्धी काढून घेईल. याचे नाव सजा. भगवंत प्रेमाने विचारतो मुला तुला बुद्धी नको का? तुला साधन खेळायला आवडत नाही का? असे म्हणून माणसाची बुद्धी काढून कमी करून टाकतो. तेव्हा मनाला व बुद्धीला विशिष्ट कामाला लावून भगवंताचा बांधव बनवायचे आहे. भगवंताने आपल्याला शिक्षा करावी अशा रीतीने बुद्धी वापरून आपण स्वतःच आपले शत्रु बनता कामा नये. बुद्धीला आपला शत्रू बनवू नका. बुद्धीला व मनाला विशिष्ट आकार द्यायचा म्हणजे काय करायचे? हे वर्णन ऐकून माणसाच्या मनाला वाटते अभिलाशा वाटते की 'मी असे जीवन जगावे.'

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

यशस्वी जीवन जगायला शिकवणारी विद्या | The knowledge that teaches how to live a successful life.

Image
        मला असे निरस आणि शूद्र जीवन नको. जीवनात आकाशातल्या विजेसारखे चैतन्य Spark असला पाहिजे. देवाने मला दीर्घायुष्य दिले नाही तरी चालेल, पण त्यात चैतन्य असले पाहिजे.         जीवनात काहीतरी करायचं आहे, जीवणाचा दृष्टिकोन बदलायचा आहे तर त्यासाठी उपनिषद वाचले पाहिजे. तर जीवनदर्शन मिळेल. भार्गवी आणि वारुणी विद्येमध्ये हे जीवनदर्शन आहे. त्याच्याने शुद्ध जीवनाची ओढ निर्माण होईल, तेजस्वी जीवनाची ओढ निर्माण होईल, दैवी जीवनाचा लोभ जडेल. आणि प्रगती साधण्याची मनिषा निर्माण होईल. गिबनने पंचवीस पंचवीस वर्ष इतिहास लिहिला. त्यासाठी त्याने किती परिश्रम घेतले असतील! त्याने लिहिलेल्या इतिहासाशी आपण सहमत असू की नाही ही स्वतंत्र गोष्ट आहे. पण त्याला इतिहास लिहिण्याचे जणू काही वेडच लागले होते. ज्या दिवशी त्याने लेखन पूर्ण केले आणि हातातली लेखणी खाली ठेवली त्या दिवशी तो अखेर रात्रभर रडला. त्याला वाटले की आता उद्या सकाळी मी काय करू? पण भागवत् भक्त अशाप्रकारे रडत नाहीत कारण आता मी काय करू असा त्यांना प्रश्न पडत नाही. ते सतत भगवंताचे काम करीत असतात; जे क...
Read more

गीता जयंती — जीवनाला नवं प्रकाश देणारा दिवस

Image
कुरुक्षेत्राच्या रणांगणावर एक क्षण असा उगवला होता, ज्याने पुढील हजारो वर्षांच्या मानवविचाराला दिशा दिली. त्या क्षणाचं नाव — गीतेचा जन्म, आणि त्या दिवशीचा स्मृतिसण म्हणजे गीता जयंती. मार्गशीर्ष शुद्ध एकादशी, अर्थात मोक्षदा एकादशी, हा दिवस फक्त धार्मिक दृष्टिकोनातून महत्त्वाचा नाही; तर तो मानवी अंतःकरणाला नवा आकार देणारा दिवस आहे. आजच्या आधुनिक संघर्षांत, धावपळीच्या जीवनात, ताण-तणावांनी झाकोळलेल्या मनस्थितीत, गीता जयंती एखाद्या प्रसन्न शीतल क्षणासारखी येते— “थांब… स्वतःकडे वळ… आतलं कुरुक्षेत्र ऐक…” असा संदेश देत. १. गीता — अंतःविरोधातून जन्मलेली प्रकाशरेखा अर्जुनाचा आक्रोश आपण प्रत्येकजण कुठेतरी जगतो— कर्तव्य आणि भावना, सत्य आणि आपलेपणा, आदर्श आणि व्यवहार यांच्या दरम्यान. कुरुक्षेत्र हे फक्त बाह्य युद्ध नव्हतं; ते मानवमनाचं सर्वाधिक ज्वलंत प्रतीक होतं. गीता जयंती म्हणजे या अंतःविरोधांचा सन्मान करण्याचा दिवस — कारण विरोधच प्रश्न जन्माला घालतो, आणि प्रश्नच उत्तराचा मार्ग उजळतो. २. आधुनिक माणसासाठी गीतेचा संदेश — साधा पण गहन “कर्मण्येवाधिकारस्ते…” हा मंत्र आजच्या युगातील सर्वां...
Read more

मनुष्य गौरव दिन

Image
युगपरिवर्तनाचा अलंकार — प.पू. पांडुरंग शास्त्री आठवले कधी काळाचे प्रवाह मंदावतात. मूल्यांचे पाणी आटत जाते. मानव आपल्याच सावलीला ओळखू शकत नाही इतका भ्रमिष्ट होतो. अशा वेळी निसर्ग आपली चूक दुरुस्त करण्यासाठी एखाद्या तेजस्वी पुरुषाचा जन्म घडवतो. तो येतो, पण तो काही शिकवायला येत नाही — तो केवळ स्मरण करून देतो. आपल्यामधल्या दैवीतेचं, आपल्या असण्याचं, आणि जीवनाच्या अर्थाचं. अशाच तेजोमय स्मरणाचे मूर्त रूप म्हणजे प.पू. पांडुरंग शास्त्री आठवले — दादाजी. १. युगाला नवा श्वास त्यांनी जेव्हा “स्वाध्याय” हा शब्द उच्चारला, तेव्हा तो केवळ ग्रंथांचा नव्हे, तर आत्म्याचा अभ्यास होता. त्यांनी सांगितलं — “देव माझ्यात आहे, आणि तुझ्यातही आहे. मग मी तुला परका कसा समजेन?” ही एकच ओळ जग बदलवणारी ठरली. कारण यात प्रेम होतं, पण कर्माशिवायचं नव्हतं; तत्त्व होतं, पण जीवनाशिवायचं नव्हतं. ही ओळ ‘सर्वभूतेषु आत्मानं’ या उपनिषद् सत्याचं व्यवहारातलं मूर्त रूप होती. २. धर्माचा नवविचार त्यांनी धर्माला मंदिरांच्या भिंतींतून मुक्त केलं. त्यांनी सांगितलं — “धर्म हा निष्ठेचा प्रवास आहे, नियमांचा नव्हे.” ही कल्पना इतक...
Read more