A relationship beyond words

   

   

       

 भगवंतावरच्या आपल्या प्रेमाची चर्चा जेव्हा बंद होते तेव्हा ते प्रेम अशब्दम् आहे. हे शब्द नाहीत की कोणती चर्चा नाही. त्यांचं माझ्यावर प्रेम आहे की नाही याची चर्चा नाही आणि माझं त्याच्यावर किती प्रेम आहे याचीही चर्चा नाही. आहो हे सगळं बोलूच नये.

    

भगवंताशी असा मधुर संबंध निर्माण झाला ना की शब्द बंदच होऊन जातात. शब्द कशासाठी आहेत? तुमच्या भावना, वासना, आणि विकार व्यक्त करण्यासाठी, बोलून दाखवण्यासाठी शब्द असतात. परंतु जेव्हा सगळ्या भावना, वासना आणि विकार न बोलता, डोळ्यामधूनच ध्यानात येऊ लागतात तेव्हा त्याला खरं प्रेम म्हणतात. त्यालाच प्रेम्णा च पराकाष्ठा म्हणतात. मला माझ्या भावना शब्दातून व्यक्त कराव्या लागत असतील तर माझं कोणावर प्रेम नाही. खरंतर I love you हे सांगण्याची जरूरच नाही. त्या डोळ्यातूनच ध्यानात आलं पाहिजे. म्हणजे काय तर अवचनेन प्रवचनम् घडलं पाहिजे. जेव्हा कोणी Love letter - प्रेम पत्र लिहितो तेव्हा त्याला प्रदीर्घ वर्णन करून सांगावं लागतं की, 'मी तुझ्यावर इतकं प्रेम करतो, तितकं प्रेम करतो. मी तुझ्यासाठी असं केलं, तसं केलं.' असं कोणी सांगायला लागला की समजून जायचं की हे बोलणारे 'कशासाठी केलं?' याची चर्चा जरूर करणार.

हा उतारा फारच सुंदर आणि अर्थपूर्ण आहे. “प्रेम्णा च पराकाष्ठा” म्हणजे प्रेमाची सर्वोच्च अवस्था — जिथे शब्दच अपुरे पडतात, आणि संवाद शब्दांऐवजी उपस्थितीतून, डोळ्यांतून, शांततेतून घडतो. हा अनुभव केवळ भगवंताशी असलेल्याच नात्यात नाही, तर कोणत्याही अत्यंत शुद्ध आणि आत्मिक नात्यातही जाणवू शकतो.

 “अवचनेन प्रवचनम्” — न बोलता संवाद — ही संकल्पना फार गहिरं आणि अंतर्मुख करणारं आहे. हे प्रेम म्हणजे केवळ भावना नव्हे, तर अस्तित्वाची एक अवस्था बनते.

1. शब्दांची सीमारेषा

भावना जेव्हा शब्दांपलीकडे जातात, तेव्हा ‘मौन’ हेच खरं भाष्य होतं.

भगवंताशी असलेलं प्रेम संवाद मागत नाही, ते अनुभव मागतं.

2. ‘I love you’ ची गरज न उरलेलं प्रेम

खऱ्या प्रेमात कृत्य हे प्रेमाचं बोलकं लक्षण असतं.

जेव्हा डोळेच बोलू लागतात, तेव्हा ओठांना मौनाची साथ असते.

3. मधुर भक्तीचा गूढ स्पर्श

राधा-कृष्ण, मीराबाई, महादेवी यांचं प्रेम – जे बोलून नाही, जगून दाखवलेलं आहे.

भक्तीमार्गातील ‘निःशब्द समर्पण’ ही पराकाष्ठा.

4. प्रेमाच्या व्यापात अहंकाराचं विसर्जन

“मी तुझ्यासाठी हे केलं” असं म्हणणं म्हणजे अजूनही ‘मी’ मध्ये अडकलंय.

पराकाष्ठेच्या प्रेमात “मी” उरत नाही, “तो”च उरतो.

5. आजच्या काळात हे प्रेम शक्य आहे का?

सोशल मीडियावर प्रकट होणारं प्रेम विरुद्ध अंतःकरणात साठलेलं प्रेम.

आधुनिक प्रेमाच्या पोकळ घोषणांमध्ये मौनाचा गहिरा अर्थ समजावून घेणं.

 सहजसंवादी, चिंतनशील आणि अलंकारमालिकेतील पुढील अलंकाराच्या स्वरूपात.

अष्टम अलंकार : प्रेम्णा च पराकाष्ठा

— जेव्हा शब्द मागे पडतात आणि मौन बोलू लागतं

प्रेम व्यक्त करावं लागतं, असं आपण नेहमी म्हणतो. पण ज्या क्षणी त्याची अभिव्यक्ती ही अपरिहार्यता वाटू लागते, त्या क्षणी प्रेमात कुठेतरी अल्पपणा दाटलेला असतो. खरं प्रेम असतं ते अस्फुट, अप्रकट, आणि तरीही अनुभवाला येणारं. ते शब्दांत सापडत नाही, ते पत्रांतही मावत नाही.

माझं भगवंतावर प्रेम आहे — हे बोलून सांगावं लागत असेल, तर ते प्रेम अद्याप उगमावस्थेत आहे. प्रेमाची पराकाष्ठा म्हणजे, शब्दांपलिकडचं नातं. ‘अवचनेन प्रवचनम्’ — न बोलता घडणारा संवाद, हा त्या पराकाष्ठेचा सर्वोच्च नमुना.

भगवंताशी असं गूढ नातं निर्माण झालं की, ‘मी त्याच्यासाठी काय केलं’ याची हकीकत सांगावी लागत नाही. कारण त्या प्रेमात ‘मी’च शिल्लक राहत नाही. ‘तो’च उरतो — अनुभवाच्या प्रत्येक क्षणात, प्रत्येक श्वासात.

कधी डोळ्यातून ओथंबलेलं मौनच सर्व काही सांगून जातं. आणि जेव्हा प्रेमाच्या या टप्प्यावर आपण पोहोचतो, तेव्हा वाटतं — खरंच, प्रेमाची पराकाष्ठा ही मौनातच असत.